پست مدرن

دوره اتفاق : سال 1965-1985
شعار دوره : فرم تابع ديدگاه جهاني است
جايگاه اتفاق : Philadelphia
ساختمان مشخص : Vanna Venturi House
منبع الهام : هويت انسان
فهرست مطالب
• شكل گيري پست مدرن
• بررسي معماري پست مدرن از نظر ايدئولوژي
• بررسي معماري پست مدرن از نظر سبك
• اهداف سبك
• ايده طراحي
• خصوصيات فرم معماري پست مدرن
• نظرات و شعارهاي معماران پست مدرن
• مطلعه بنا
• طرح سئوال

پست مدرن :
معماري پست مدرن جرياني است كه از نيمه قرن بيستم در برابر مدرنيسم بين المللي شكل گرفته است ؛ اين سبك دوباره نگاهي به تزئينات و عناصر سبك هاي معماري تاريخي و باستاني انداخت و با چشم پوشي از جزئيات خاص اين عناصر اقدام به بكارگيري دوباره از اين عناصر كرد . ريختمان عمومي اين معماري شامل : ستون ها اهرام ، طاقها ، ستون هاي هرمي شكل ، اشكال غير معمول و جذاب ، سنتوري ها و استفاده تركيبي از شيشه و سنگ درنما است . جريان پست مدرن در معماري راهي را از تقليد سنتي از معماري كلاسيك تا عناصر تزئيني گوتيك و طرح هاي زيركانه طنز آلود طي مي نمايد . با رونق يافتن سبك پست مدرن ساختمان هايي كه داراي فرم مدرن بودند ، با داخل كردن عناصر پست مدرن در طرح هايشان با ويژگيهاي پست مدرن وفق يافتند . يكي از پيشگامان دنياي پست مدرن شركت Michael graves & associates است كه معروفند به بكارگيري رنگ هاي مختلف و طرحهاي جذاب و گيرا در معماري و محصولات ديگر Johnson / burgee architects شركت ديگري است كه ساختمان هايي با فرم بي اندازه بديع و جذاب كه در اين سبك شناخته شده اند را طراحي كرده اند Kohn . Pedersen fox associates نيز يكي از شركت هايي است كه در بكارگيري عناصر و تزئينات تاريخي موفق عمل كرده است و اين را با سهيم بودن در طراحي ساختمان هاي پست مدرن ساخته شده در دنيا به اثبات رسانده اند .

بررسي معماري پست مدرن از نظر ايدئولوژي :
• معماري نشانه اي
• سبك بصورت دو گانه
• سنتها و اختيار
• برگزيدگي و شركت جوئي عموم
• مردم پسند
• جزئي گرائي
• هنرمند و صاحبكار
بررسي معماري پست مدرن از نظر سبك :
• تبيين و تجلي
• خوشه چين
• فرم معمولي = طرفدار تمثيل و استعاره
• پيچيدگي
• طرفدار تصوير سازي = موافق نماد سازي
• فضاهاي گوناگون و شگفت انگيز
• طرفدار تزئينات آلي و كاربردي

اهداف سبك :
• فرهنگ
• تاريخ
• سنت
• كثرت گرايي
• التقاط
• هنر مردمي
• سبك محلي
ايده طراحي :
• فضاي مورب و توسعه
• كلاژ و اختلاط عناصر گوناگون
• گرايش به قرينگي و غير قرينه
• وسايل تبيين و تجلي
• ابهام
• ساختمان در امتداد خيابان
خصوصيات فرم معماري پست مدرن :
• خصوصيات فرهنگي ، اجتماعي ، تاريخي و اقتصادي افرادي كه از آن ساختمان استفاده مي كنند .
• خصوصيات شهري ، ميدان ، خيابان ، كوچه ، مغازه
• شرايطي اقليمي ، رطوبت ، سرما ، گرما ، جنگل ، صحرا
• نحوه زندگي روزمره اهالي ساختمان ، نياز هاي آنها ، عادات آنها ، طرز استفاده و پيش زمينه هاي ذهني آنها در رابطه با فرم هاي زيستي
نظرات ايده ها و شعارهاي معماران پست مدرن :
• كمتر خسته كننده less is bore رابرت ونچوري
• بيشتر بيشتر است more id more چارلز مور
معماران سبك پست مدرن
رابرت ونچوري چارلز جنگز
برونت برولين مايكل گريوز
چارلز مور استانلي تايگر من
رابرت استرن جيمز استرلينگ
ريكاردو بوفيل ماريو بوتا
آلدروسي هانزهولاين
آتارا ايسوزاكي كيشو كوروكارا
راب كرير لئون كرير

تحليل كاري از رابرت ونتوري
از نظر رابرت ونتوري خانه خانه است و بايد داراي نمادهاي خانه در هر فرهنگ و جامعه باشد . خانه مادري ونتوري در عين داشتن تقارن ، نامتقارن ، در عين وحدت داراي كثرت و در عين پيچيدگي و تضاد در فرم داراي قداثت ساده براي عامه مردم به عنوان يك خانه مسكوني است .
در خانه مادر ونتوري ، او از نمادهايي هم چون بام شيب دار ، پنجره ، قوس سردر ورودي ، لوله دودكش استفاده كرده كه در غرب از جمله در امريكا نمادي و نشانه هايي يك خانه شمرده مي شود . هر كس در غرب در نگاه اون اين ساختمان را به عنوان يك خانه مسكوني تشخيص مي دهد .
اگر چه نماي اين ساختمان به صورت نامتقارن طراحي شده اند . ( توجه ونتوري به داخل و خارج بنا به طور هم زمان ، و پلان را به خاطر نما تغيير نداده و حفظ كرده است . )
در سمت راست فضاهاي نيمه خصوصي هم چون آشپزخانه ، پذيرائي و ناهار خوري قرار دارد ، در سمت چپ فضاهاي خصوصي هم چون اتاق هاي خواب و حمام طراحي شده است .
اين عدم تقارن دو گانگي در چيدمان پلان در نما توسط بام شيب دار ، ديوار زير دودكش و قوس تزئيني در بالاي سر در ورودي به يگانگي و وحدت و وحدت تبديل شده است . لذا وحدت و يكپارچگي از طريق حذف المان هاي مختلف ساختمان به دست نيامده بلكه همه تناقضات و پيچيدگي هاي خانه در اين طرح وجود دارد .دو عنصر قائم يعني دودكش بخاري و پلكان به نظر مي آيد براي قرار گرفتن در قسمت مركزي رقابت دارند ، اين عناصر كه يكي ذاتاً پر و ديگري تهي است از نظر شكل و موقعيت در سازش هستند . به اين معني كه هركدام در جهت ديگري منحرف مي شود تا دوگانگي قسمت مركزي را كه خود ايجاد كننده آن هستند تبديل به وحدت نمايند . از يك طرف بخاري و دودكش تغيير شكل داده ، كمي حركت مي نمايند ، از جهت ديگر پلكان به خاطر دودكش ناكهان عرض خود را كم كرده و مسير را عوض مي نمايد . ( همان پيچيدگي كه ونتوري به آن اعتقاد دارد ) در داخل خانه ، اتاق ها به وسيله ديوارهايي زاويه دار تعريف شده اند به گونه اي كه ابعاد اتاق ها دچار اختلال شده و در نگاه كلي راحتي و آسايشي كه نماي بيروني به آن اشاره مي كند در فضاي داخلي تكذيب مي شود . شكل استوار ديواري در پلان تاكيدي به يك حفاظ سخت و خشك دارند در حالي كه وجود دانه هاي بزرگ اين حفاظ سخت و خشك را مي شكند و خود ايجاد تضاد مي نمايد .
www.maremat.com
گروه ایوانک
سید محمد حسین میر هاشمی

سخنراني «فريار جواهريان» در رابطه با دیروز و امروز شهرک شوشترنو

شهر موجودی زنده است كه باطراحی شهری متولد می‌شود ، با همت بهره‌برداران و مسئولين نگهداری می‌شود و توسط مسئولين و مالكين رشد می‌كند. با گذشت زمان دائماً چهره‌ی شهر و حتی گاهی ماهيت آن عوض می‌شود. هميشه به فكر شهر «فتی پورسيكری» در هند هستم كه شاه اكبر همزمان با شاه‌عباس كه اصفهان را تاسيس كرد ، ساخته. ولی فتي‌پورسيكري بعد از 30 سال همه چاه‌هايش خشك شد و مردم شهر را ترك كردند. الان به صورت يك شهر موزه – بهترين نمونه يك «شهر- موزه»- باقي مانده است. .
آن زمان كه نگاه معماران به غرب و معماری مدرن آن معطوف بود، ‌كامران ديبا، موسس مهندسين مشاور داخلی، نگاهش را به ارزش‌های پايدار معماری و شهرسازی و فرهنگ ايران معطوف كرد. در اين راستا در طراحی «شوشتر نو» و به دنبال تبلور جوهره‌ی فرهنگ ايرانی و بومی منطقه‌ی شوشتر و شوش، ذهن خلاق خود را به كار گرفت.
او در اين پروژه سعی داشت از اصول معماری و شهرسازی ايرانی نهايت استفاده را بكند و آن را از طريق فن‌آوری جديد و اشكال ساده‌ی هندسی با معماری مدرن تلفيق كند. به نظر من سبك اين كار به نوعی post-modern بود؛ با اين كه آن زمان در معماری صحبتی از post-modernism اصلا در ميان نبود.
طراحی شهری اين پروژه بر اساس الگوی چليپا – كه در معماری ايرانی چهارطاق و در باغ‌سازی و شهرسازی به چهارباغ منجر می‌شود – و با توجه زياد به فضاهای منفي، شكل گرفته است. مشخص‌ترن عنصر اين طرح، محور پياده‌رويي است كه يك سلسله فضاهای عمومی را به هم می‌پيوندد . كوچه‌ها به تمامي در پياده‌رو هستند و پاركينگ‌ها در مناطق مخصوص جمع شده‌اند.
شوشتر نو؛ آن چه می‌خواست باشد و آن چه شد
كامران افشارنادری می‌نويسد «اين مجموعه [شوشتر نو] شايد تنها اثر معماری باشد كه از شرايط فقر تكنولوژی و اقتصادي، ارزش زيبايی‌شناختی پديد آورده است؛ همان چه كه آن را زيبايی‌شناسی فقر می‌نامند». به نظرمن اين مجموعه بی‌شباهت به كارهای «حسن فتحی» در مصر نيست، هر چند كه روش پيدايش اين دو كاملاً متفاوت است. حسن فتحی در فرآيندی participatory كلمه‌ی ساكنين بومی را به كار می‌گيرد تا واحدهای خود را با ساده‌ترين فن‌آوری بسازند، در صورتی كه در شوشتر پروژه با فن‌آوری روز از طريق مناقصه به پيمانكار خيلی قوی واگذار شد. با اين حال نتيجه هر دو خيلی هم شكل است.
اگر طرح جامع اوليه‌ی «داض» اجرا می‌شد، شايد به اهداف اصلی طراحان می‌رسيد، اما متاسفانه تعاونی كشت و صنعت كارون و شركت خانه‌سازی اين مجموعه را رها كردند. مدتی در اختيار جنگ‌زده‌ها بود و در حال حاضر در دست مالكين مختلف است كه اكثراً كارمندان دولت‌اند.
وضعيت فعلی شوشتر نو اسف‌بار است: تنها محله‌ی شهر شوشتر است كه هنوز گاز ندارد و از لحاظ قيمت ارزان‌ترين املاك را دارد. بازارچه كه هنوز مرتفع‌ترین بنای شوشتر نو است و از همه جاي شهر پيداست، به دليل عدم رسيدگی و واحدهای صحرايی مسكونی تبديل به يك ويرانه شده است.

دو پيشنهاد برای احياي دوباره شهرك شوشتر نو

يك: با مرمت اين بازارچه می‌توان آن را دوباره تبديل به يك مركز محله‌ای فعال و زنده كرد كه قلب تپنده‌ی محله‌های چهارگانه‌ی اطراف خود باشد.
دو: اگر چند آدم فرهيخته و با ذوق و سليقه تعدادی از اين خانه‌ها را خريداری كنند و مرمت كنند، شايد ماجرای U.H. دوباره تكرار شود. در دهه‌های 1970 و 1980 U.H. شديداً فرسوده شده بود و از ارزان‌ترين آپارتمان‌های مارسی به شمار می‌آمد. در اوايل دهه‌ی 1990 چند معمار آن جا آپارتمان خريدند و آن‌ها را مرمت كردند. اين ماجرا در چند مجله منعكس شد و كم كم قيمت آپارتمان‌‌ها دوباره بالا رفت. متقاضی آن‌ها زياد شد و شهرداری مارسی كل بنا و محوطه‌ی آن‌را مرمت كرد . امروز آپارتمان‌های U.H. از گران‌ترين آپارتمان‌های مارسی محسوب می‌شوند.
شهرك شوشتر نو برای مردم بومی شوشتر، شهركي قديمی و كهنه است. حتی بعضی ها فكر می‌كنند يك شهرك تاريخی است ولی امكان و شايستگی نو شدن و زنده شدن دوباره را دارد.

خرابي‌ها و تغييرات در شوشتر نو تا امروز
متاسفانه گذشت زمان، فرسودگی مجتمع و اضافه شدن محله‌های جديد، يك‌پارچگی شوشتر نو را از بين برده است.ايجاد ميدان بزرگی كه تا حدودی يادآور مقياس ميدان نقش‌جهان است و با همان تناسب يك به سه و بنا بوده مركز تجمع اهالی باشد،‌از اصول ديگر شهرسازی ايرانی بوده كه هدف آن ايجاد حياط‌های خصوصی خانه‌هايی است كه به اين فضای عمومی باز باشند و يك فضای سبز پيوسته را پديد آوردند، اما متاسفانه فقط مالكينی در حياط شان درخت و گياه كاشتند كه دور حياط شان ديوارهای بلندی كشيدند. به طور كلی سلسله مراتب عبور از فضای عمومی به فضای خصوصی در معماری ايرانی امری مقدس است كه با الگوی حومه‌های آمريكايی – كه شايد مد نظر ديبا بود- تفاوت‌های بسياری دارد.
دخل و تصرف ساكنين در نماها نيز كاملا مشخص است:يكي از مالكين ترجيح داده نمای رومی روی نمای اصلی و اصيل ساختمان به اجرا درآورد.
مركز محله و بازارچه كه می‌توانست قلب تپنده‌ی فاز يك باشد به محل پارك و عبور خودرو تبديل شده و با اين كه معماری بسيار قوی‌ دارد، به واحدهای مسكوني – صحرايي بدل شده و به يك فضای مرده می‌ماند.
خانه‌سازی‌های جديد كه بر اساس طرح‌های ساماندهی اراضی شوشتر نو توسط وزارت مسكن و شهرسازی اجرا شده (مهندسی مشاورايران ارگ)، با طرح شوشتر نو زياد همخوانی ندارد.
مقايسه‌ی شوشتر نو با يك محله‌ی مسكونی كه مالكيت آن در اختيار تعاونی كشت و صنعت كارون است- يعنی همان صاحب‌كار اوليه‌ی پروژه‌ی ديبا- چند نكته را روشن می‌كند:
اين مجموعه شامل واحدهای تك‌خانه ای 2 طبقه‌ با حياط های خصوصی است. آپارتمان‌ها 4 طبقه است. مزايای آن تميزی و مرتبی و فضای سبز مطلوب است، ولی عيب بزرگ آن اين است كه يك شهرك مرده است، جايی كه ساكنين فقط برای خوابيدن می‌آيند، يعنی همان Company Town كه ديبا از آن اجتناب می‌كرد.

www.maremat.com گروه ایوانک

12 آگوست 2011
مقالات دیدگاه‌ها خاموش

منابع کنکور ارشد مرمت

آسیب شناسی:

1. آسیب‌شناسی بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی (اصلی)

2. تکنولوژی مرمت معماری (اصلی)

3. دوازده درس مرمت (اصلی)

4. آسیب‌شناسی خوشنویس (اصلی)

5. حفاظت و نگهداری در کاوشهای باستان شناسی (اصلی)

6. پايدار كردن سازه‌هاي آجري (فن‌هاي مداخله) (تکمیلی) (فقط صفحات مرتبط مطالعه شود / فرمولها و اثبات آنها نیازی نیست)

7. فيلدن (تکمیلی)

8. کاربری پژوهش‌های آزمایشگاهی در حفظات و مرمت بناهای تاریخی (تکمیلی)

سازه:

1. جزوه سازه بناهای سنتی انجمن مهرازی ایران (اصلی)

2. جزوه سازه‌های سنتی دکتر تهرانی (اصلی)

3. مجله اثر ۲۰ و ۲۴ (اصلی)

3. آژند و آمود – بزرگمهری (اصلی)

4. نیارش سازه های تاقی – معماریان (اصلی)

5. دوازده درس مرمت (اصلی)

6. فرهنگ مهرازی ایران (تکمیلی)

7. مطالعه سری مجلات اثر و صفه

تاریخ معماری:

1. آشنایی با سبک شناسی معماری ایران ـ پیرنیا (اصلی)

2. آشنايي با معماري اسلامي ايران ـ پيرنيا یا معماری ایرانی – معماریان (اصلی)

3. مروری بر 50 سال باستان‌شناسی ایران – عزت‌الله نگهبان (اصلی)

4. جزوات کلاسی دکتر رنجبر (اصلی)

5. مجلات معماري و فرهنگ شماره‌هاي: 15 و 16 و 18 و 19 – ویژه معماری معاصر ایران (اصلی)

6. سیر هنر در تاریخ ۱ و ۲ «پيش‌دانشگاهي» (اصلی)

7. آشنايي با ميراث هنري و فرهنگي ايران (بخشهاي مربوط به معماري) «پيش‌دانشگاهي» (اصلی)

8. خلاقیت موسیقی (قلم‌چی) (تکمیلی)

9. خلاقیت نمایشی (قلم‌چی) (تکمیلی)

10. خلاقیت هنرهای تجسمی (قلم‌چی)

11. معماری جهان ـ زارعی (اصلی)

12. معماری اسلامی – هلین براند (اصلی)

13. فرهنگ مهرازی ایران (تکمیلی)

14. کتاب ۲ جلدی اصول و روشهای طراحی شهری آقای توسلی (تکمیلی)

15. اقليم و معماری «توسلی» (تکمیلی)

16. معماري ايران ـ آرتور پوپ (تکمیلی)

17. جزوات کلاسی آقای معماریان (تکمیلی)

18. تاريخ معماري مدرن ـ بنه ولو ـ ترجمه سيروس باور (تکمیلی)

19. معماري معاصر غرب ـ قباديان (تکمیلی)

20. ابنيه سنتي ـ وحيد قباديان (تکمیلی)

21. از شار تا شهر ـ حبيبي(تکمیلی)

22. معماری مسکن (اجرای ساختمان در معماری برون گرا و دورنگرا) – آقای معماريان (تکمیلی)

23. ماد، هخامنشي، ساساني .. (تکمیلی)

24. مجموعه كتابهاي كنگره بم (هر سه دوره ـ 15 جلد) (تکمیلی)

25. مطالعه تمام مجلات اثر (تکمیلی)

مبانی نظری مرمت:

1. تاریخ حفاظت معماری (ترجمه‌ی طالبیان) (اصلی)

2. سه مقاله تخت عنوان: (1. اندیشه‌پردازان، منشورها، معاهدات و توصیه‌های جهانی مرمت شهری / 2. مروری بر قوانین زمین شهری / 3. مروری تحلیلی بر سیاست‌های نوسازی و بهسازی شهری در اروپای غربی) (اصلی)

3. باز زنده‌سازی شهرها و بناهای تاريخی ـ دکتر فلامکی (اصلی)

4. مجلات هفت شهر با موضوعات مرمت و مرمت شهری (شماره های 1 و 2 و ۳ و ۴و ۱۱ و ۱۲و ۱۳) (تکمیلی و اصلی)

5. مبانی نظری – رضازاده (اصلی) (نایاب)

6. مبانی نظری خوشنویس (اصلی) (نایاب)

7. منظرهای فرهنگی (دکتر طالبیان) (اصلی)

8. مرمت شهری ـ دکتر سيد محسن حبيبی (اصلی)

9. مجلات آبادی شماره‌هاي: ۴۵ و ۴۹ و 51 و52 (اصلی)

10. تئوری مرمت (سزاره براندی/ ترجمه پیروز حناچی) (اصلی)

11. راهنمای مدیریت برای محوطه‌های میراث جهانی (یوکایوکیلتو / ترجمه پیروز حناچی) (اصلی)

12. بررسی تطبیقی تجارب مرمت شهری در ایران و جهان (حناچی و دیگران) (اصلی)

13. سيری در تجارب جهانی مرمت شهری «از ونيز تا شيراز » ـ دکتر فلامکی (اصلی) (تصاویر این کتاب مهم می‌باشند)

14. مجموعه مقالات اولین سمینار وجود و آینده مراکز مسکونی تاریخی (به کوشش دکتر فلامکی) (اصلی)

15. جزوه‌ی بافت شهید بهشتی (اصلی)

16. نظریه‌ای بر تئوری مرمت شهری – فلامکی (اصلی)

17. نوسازی و بهسازی شهری – فلامکی (مباحث مربوط به لغات و اصطلاحات) (اصلی)

18. جزوه‌ی مبانی نظری شهید بهشتی (اصلی)

19. تاريخ شکل گیری شهر (ايران و غرب) ـ دکتر فلامکی (تکمیلی)

20. مجلات صفه (تکمیلی)

21. منشور آتن ـ فلامكي (تکمیلی)

22. مجموعه کتاب‌های نوسازی بافت‌های تاریخی (علیرضا عندلیب) (تکمیلی)

زبان :

1. زبان عمومي (اصلی)

2. Architectuer – رستگارپور (دروس ۱۵ و ۷ و ۸ و ۱۴) – دروس از راست به چپ به ترتیب اولویت ذکر شده (اصلی)

3. ۵۰۴ لغت (اصلی)